Parite, iki döviz türünün bir araya gelerek birbirlerine karşı ortaya çıkan değer farkı demektir. En çok kullanılan parite ifadesi, dünya ekonomisinin önde gelen iki bölgesi tarafından kullanılan para birimi üzerinden kurgulanır. Bu da EUR/USD şeklinde ortaya çıkan Avrupa Birliği eurosu Amerikan doları paritesidir.

Bu ifadenin sonrasında gelen sayılar ise euro ile Amerikan doları arasındaki değer katını ortaya koyar. Örneğin, EUR/USD paritesi 1.20 gibi bir ifadenin dile getirilmesi, euro’nun Amerikan doları karşısında 1.20 kat değerli konumda bulunduğu anlamına gelmektedir. Paritelerin değer kazanış ve kaybedişlerinin nasıl ifade edildiklerine de değinelim.

X/Y paritesine dair değişimlere dair kullanılan ifadeler şu şekildedir:

  • Y değer kaybettiğinde parite değer kazanır.
  • Y değer kazandığında parite değer kaybeder.
  • X değer kazanıp Y aynı değerde kalırsa parite değer kazanır.
  • X değer kaybedip Y aynı değerde kalırsa parite değer kaybeder.
  • X değer kaybedip Y değer kazandığında parite değer kaybeder.

Paritenin ilk bölümünde yer alan para birimi baz (ana) döviz şeklinde, ikinci bölümünde yer alan para birimi ise karşıt döviz şeklinde açıklanır. Yapılan işlemler sonrasında ortaya çıkan kâr ve zararlar karşıt döviz cinsinden ifade edilir.

Döviz ticareti ile başlayan ve sonrasında da günümüzdeki paritelerin ortaya çıkmasına neden olan para türü alışverişinin büyük bölümü majör döviz adı verilen yedi adet para birimi etrafında gerçekleşmektedir. Bu para birimleri, dünya ekonomisine yön veren ülkelere ve topluluklara dair para birimleridir. Şu şekilde sıralanabilirler:

  • USD – Amerikan Doları
  • Euro – Avrupa Birliği Euro’su
  • GBP – İngiliz Sterlini
  • JPY – Japon Yeni
  • GHF – İsviçre Frangı
  • CAD – Kanada Doları
  • AUD – Avustralya Doları / NZD – Yeni Zelanda Doları

Bu majör para birimlerinin yanı sıra minör ya da bir başka kullanılan ifadeye göre egzotik para birimleri de bulunmaktadır.

Şimdi forex piyasasında ve diğer piyasalarda en çok işlem göre paritelere göz atalım.

Parite Nedir? Türleri, Çeşitleri Nelerdir
Parite Nedir? Türleri, Çeşitleri Nelerdir

EUR/USD Paritesi

Piyasalarda en çok ilgi gören parite olmakla birlikte döviz alışverişinin yaklaşık %80’inden fazlası bu parite üzerinden gerçekleşir. Değişimlerde etkin olarak rol oynayan unsurlar, Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşanan gelişmeler olarak söylenebilir. Tabii ki Avrupa Birliği ve bu birliği oluşturan ülkelerde yaşanan gelişmeler de etkilidir.

Ancak baskın olan bölge ABD’dir. Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşanan son ekonomik kriz ile birlikte çok hızlı bir şekilde değer kaybı yaşanması ve Avrupa Birliği’nin euro ortak para birimi uygulamasına geçmesi değer üstünlüğünün euro para biriminde olmasını sağlamıştır. Bir süre çok hızlı bir şekilde değer kazanan ve bu yönde işlem yapan yatırımcıların ciddi paralar kazanmasını sağlayan EUR/USD paritesi günümüzde dengeli bir karaktere bürünmüştür. Bu nedenle işlem görme popülerliğinde bir azalma söz konusudur. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası ve FED tarafından yapılan açıklamalar, parite üzerinde doğrudan etkili olmaktadır.

GBP/USD Paritesi

Döviz piyasasında en çok işlem gören bir başka paritedir. Günlük işlem hacmi oldukça yüksektir. GBP yani Great Britain Pound baz döviz, Amerikan doları ise karşıt dövizdir. Paritenin ana hareketlerini İngiliz ekonomisindeki gelişmeler belirlemektedir. Paritenin tepe noktası 1980’li yıllarda yakalanmış olsa da 1985’li yıllarda dip görülmüştür. Söz konusu tarihten bu yana neredeyse düzenli bir şekilde değer kazanan parite, yakın zamanda İngiltere’de gerçekleştirilen Brexit referandumu sonrasında son yılların en yoğun değer kaybını yaşamıştır. İngiltere ve Birleşik Krallık resmi makamları tarafından yapılan açıklamalar, öngörüler ve değerlendirmeler paritenin ana hareket kaynağı konumundadır.

Parite Nedir? Türleri, Çeşitleri Nelerdir
Parite Nedir? Türleri, Çeşitleri Nelerdir

USD/JPY Paritesi

En çok işlem gören pariteler arasında gösterilmektedir. Amerikan doları baz döviz, Japon yeni ise karşıt döviz olmakla birlikte olası kâr ve zararlar Japon yeni üzerinden ifade edilir. Paritenin belirleyici ana unsuru Japon ekonomisidir. Buna bağlı olarak Japonya tarafından gerçekleştirilen ihracatta Japon yeni kullanılması, Japonya hükümetinin para birimi üzerinde, diğer ülkelere göre daha sık bir şekilde müdahalelerde bulunmasına neden olmaktadır. Güçlü ekonomiye sahip diğer ülkelerin bu durum karşısında rahatsız oldukları bilinmektedir.

Amerika Birleşik Devletlerinin Asya ülkeleri ve Japonya arasındaki ilişkileri, ticari faaliyetleri, bölgesel ve küresel anlaşmaları ve diğer tüm hareketlilikler pariteye doğrudan yansımaktadır. Tüm bunlar paritenin oldukça dalgaları seyretmesi gibi sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Bu da hem kazanç fırsatı hem de yüksek risk anlamına gelmektedir. Analizleri ve piyasa takibini üst düzeyde, başarılı bir şekilde gerçekleştirebilen yatırımcılar kısa vadede iyi kazanç elde edebilecekleri gibi aksi halde yine kısa sürede ciddi kayıplar da yaşanabilir.

USD/CHF Paritesi

Özellikle de uzun süredir yatırım yapan kişilerin yoğun ilgi gösterdiği bir paritedir. Forex piyasasında yoğun bir şekilde ilgi görmektedir. Paritenin baz dövizi Amerikan dolarıdır. İsviçre frangı ise karşı dövizdir ve buna bağlı olarak kâr ve zarar ifadeleri İsviçre frangı üzerinden beyan edilir. İsviçre ekonomisinin kararlı ve güçlü olması, Avrupa Birliği’ne bağlı olmaması ve dünya genelinde en güvenli ekonomilerden birine sahip olması gibi nedenlerden dolayı para birimi de ani hareketlerden uzak bir yapıya sahiptir.

Buna karşın paritenin ana unsuru Amerikan ekonomisidir. Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşanan ekonomik gelişmeler, küresel hareketler ve özellikle de Avrupa ile olan ilişkiler pariteyi etkilemektedir. Parite son yıllarda düzenli olarak kayıp eğiliminde olmakla birlikte ara ara değer de kazanabilmektedir.

Parite Nedir? Türleri, Çeşitleri Nelerdir
Parite Nedir? Türleri, Çeşitleri Nelerdir

AUS/USD Paritesi

Avustralya doları ile Amerikan doları arasındaki değer karşılaşma üzerinden oluşan bir paritedir. Avustralya doları baz döviz, Amerikan doları ise karşıt döviz pozisyonundadır. Amerika Birleşik Devletleri ekonomisinin de etkisi olmakla birlikte pariteye asıl etkiyi yapan Avustralya ekonomisidir. Özellikle de bu para biriminin yani Avustralya dolarının dünyanın en çok kullanılan yedi para biriminden bir tanesi olmasının da etkisiyle, ülke ekonomisindeki gelişmeler parite üzerinde etkili olmaktadır.

Diğer yandan ülkenin ayrıca bir kıta olması, coğrafi pozisyonu ve özellikleri dolayısıyla sel ve kuraklık gibi doğal afetlerin sık sık gerçekleşmesi ve tüm bunların ekonomiyi etkilemesi pariteye de hızlı bir şekilde yansıyabilmektedir. Göç alan bir ülke olmasının da etkisiyle tarım dışı istihdam verileri ekonomik gelişmeleri ve pariteyi etkilemektedir. Forex piyasasında en çok ilgi gören paritelerden biri olarak gösterilebilir. Yatırımcıların geçmiş verileri dikkatli analiz etmeleri ve güncel gelişmeleri yakından takip etmeleri ile kazanç elde edilebilir. Ancak genel olarak dalgalanmanın az olduğu bir parite kimliğine sahiptir.

USD/CAD Paritesi

Amerikan dolarının baz döviz, Kanada dolarının da karşıt döviz konumunda bulunduğu ve ortaya çıkan kâr ve zararların Kanada doları üzerinden ifade edildiği bir paritedir. Forex piyasasında son dönemlerin gözde yatırım araçlarından biri olarak gösterilmektedir. Her iki ülke ekonomisin de güçlü olması, dışarıdan göç almalarına bağlı olarak paritede fevri hareketler pek ortaya çıkmamaktadır.

Diğer yandan yaklaşık on yıl önce ABD ve diğer birçok ülkede ortaya çıkan küresel ekonomik kriz döneminde ilk kez Kanada doları, Amerikan dolarından daha değerli konuma geçmiştir. İki ülkenin ithalat ve ihracat verilerinin yanı sıra FED tarafından ortaya konan para politikası kapsamındaki açıklamalar, müdahaleler, düzenlemeler ve yorumlar parite üzerinde doğrudan etki gösterebilmektedir.

EUR/GBP Paritesi

Avrupa Birliği üye ülkeleri tarafından kullanılan euro ile İngiliz sterlini arasındaki paritedir. Her ne kadar Birleşik Krallık da Avrupa Birliği üyesi olsa da hiçbir zaman euro para birimini sahiplenmemesi ve kısa bir süre önce de Avrupa Birliği’nden tamamen ayrılma kararı alması İngiliz sterlininin euro karşısındaki üstün pozisyonunu her daim sürdürmesini sağlamıştır. Buna karşın özellikle de Brexit referandumu sonrasında çıkan sürpriz ayrılma kararı ile birlikte İngiliz sterlini çok ciddi bir düşüş yaşamış ve parite değer kazanmıştır. Forex piyasasında en çok işlem gören yatırım araçlarından biridir.

Birleşik Krallık ve İngiltere ekonomisindeki gelişmeler baskın konumdadır ve pariteye yön vermektedir. Diğer yandan Avrupa Birliği üye ülkelerindeki sorunlar ve olası ayrılma dedikoduları da son yıllarda pariteyi doğrudan etkileyen bir başka unsur olmaktadır. Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık bölgelerindeki gelişmelerin yakından takip edilerek, paritenin geçmiş yıllardaki eğilimlerinin iyi okunması, analizlerin sağlıklı yapılması halinde kısa sürede ciddi miktarlarda para kazandırabilecek pariteler arasında yer almasını sağlamıştır.

EUR/JPY Paritesi

Son dönemlerin en çok ilgi gören paritelerinden biri haline gelmiştir. Dünya ticaretinin etkin oyuncularından olan Japonya ve Avrupa Birliği (dolayısıyla Avrupa Birliği ülkeleri) arasındaki ilişkiler de parite üzerinde etkilidir. 2010 yılında değeri en çok artış gösteren para birimlerinden biri olan Japon yeni, ülkede yaşanan doğal felaketlerden doğrudan etkilenmektedir ve bu da pariteyi etkilemektedir. Paritede baz döviz euro iken karşıt döviz de Japon yenidir.

Forex Nedir? ve Forex Nasıl Oynanır? isimli yazılarımıza da göz atabilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorum yapınız.
Lütfen adınızınızı giriniz.