Borsa, hakkında bilgi sahibi olanlar için harika bir fırsat alanı; hakkında az bilgi sahibi olanlar için dikkat edilmesi gereken bir hayaller sahnesi; hakkında hiç bilgi sahibi olmayanlar içinse adeta bir öcü. Kişilerin borsa dünyasını tanımaları ve borsaların hareketlerini, etkilerini görebilme durumlarına insanların gözünde borsaların da sıfatları değişiyor. Ancak değişmeyen bazı şeyler de var bu değişmeyen şeyler de borsanın temellerini oluşturuyor.

Bu rehber yazımızda özellikle de yeni başlayanlar ya da bir başka ifadeyle borsayı sadece isim olarak bilenler için borsayı tanıtmak istiyoruz. Zira borsanın bir fırsatlar merkezi mi yoksa bir öcü mü olduğunu ancak onu tanıyarak karar verebilirsiniz ve kesinlikle bu alanda bir başkasının kararını benimsememelisiniz.

Borsa Nedir?

En yalın ve temel tanımıyla borsa, ticaret kapsamında ele alınan malların alım ve satım işlemlerinin yapıldığı kurumsal piyasa ortamıdır. Borsanın temelinde olmazsa olmaz bazı unsurlar bulunur. Bu unsurlar mal, alıcı, satıcı ve tüm bunların bir araya geldiği ortamdır. Ortada bir mal yoksa alıcı ya da satıcı da olmaz. Ortada bir mal varsa bu malın sahibi var. Ortada bir talep varsa söz konusu malı almak isteyen bir alıcı vardır. Alıcı ve satıcının alışveriş yapabilmesi için de bir ortamın bulunması gerekir. Tüm bu unsurlar piyasayı oluştururken, malın niteliği ve niceliği yani malın sayısı ve kalitesi, satıcı sayısı azlığı ya da çokluğu, alıcı sayısının azlığı ya da çokluğu ve söz konusu malın insanlığı ilgilendiren diğer alanlara etkisi ile birlikte borsa meydana gelir. Hemen bir örnek verelim ve bu ifadeleri biraz daha somutlaştıralım.

Borsada Nasıl İşlem Yapılır
Borsada Nasıl İşlem Yapılır

Bir Örnek: Fındık

Fındık bir maldır. Fındık üreticisi mal sahibidir. Fındık üreticisi sadece fındık tüketerek besin ihtiyacını karşılayamayacağına göre günlük yaşamında tüketebileceğinden çok daha fazla fındığa sahip olduğuna göre ürettiği fındıkların küçük bir kısmına çerezlik adıyla kendine ayırır ve kalanı satmak ister. Ticari olarak fındık ihtiyacı olan bir çikolata üreticisi de söz konusu satılmak istenen fındığı almak ister. Fiyatı ise fındık borsası belirler. Fındık borsasını etkileyen temel sonuç ortamı ise fındık piyasasıdır. Eğer fındık üretimi önceki yıllara göre düşük ya da ticari olarak fındık temin etmesi gereken tarafın yani alıcıların ihtiyaçlarından az ise fındık değerlenir ve fiyatı yükselir. Tam tersi durumda ise fındık değer kaybeder ve fiyatı düşer.

Fındık örneğinde olduğu gibi ticarete konu olabilecek hemen türlü mal için aynı şeyi düşünebilirsiniz. Altın, demir, petrol…

Borsada kazanmak dediğimiz şey de bir malın ya da hisse senedinin sattığınızda aldığınızdan daha değerli olmasıdır. Bu kapsamda amaç, değerleneceği öngörülen malı ya da hisse senedini almak ve hedeflenen gereğe ulaştığında da satmak amaçlanır. Borsada herkesin temel amacı budur.

Borsada Nasıl İşlem Yapılır?

Borsa alım ve satım işlemleri alıcıların ve satıcıların fiziksel olarak toplanıp bir araya geldikleri bir yer düşünmeyiniz. Diğer yandan borsa her an hareket halindedir. Dolayısıyla alım ve satım işlemleri için bankalar veya aracı kurumları kullanmak gerekir. Seçtiğiniz banka ya da aracı kurum üzerinde bir hesap oluşturmanız ve yatırım yapacağınız toplam miktarı hesabınıza yatırmanız, işlem yapmanızdan önce atılması gereken son adımdır. Artık hisse senedi, altın, döviz, emtia (mal), tahvil ve bono gibi birçok şeyi alabilir yani bunlara yatırım yapabilirsiniz. Satış işlemi için de aynı hesabı kullanabilir ve satma emri verebilirsiniz.